Vlaanderen Feest!
De 11-daagse ter gelegenheid van de Vlaamse feestdag

onze opdracht

Vlaanderen Feest! heeft als opzet om zoveel mogelijk Vlamingen te sensibiliseren voor beleving van de Vlaamse feestdag-gedachte en te betrekken bij het Feest van de Vlaamse Gemeenschap door de realisatie van eigentijdse feestelijkheden rond 11 juli. Vlaanderen Feest! wil daarmee bewuster Vlaming-zijn in de open wereld van vandaag stimuleren, samenhorigheid en samenhang binnen de Vlaamse samenleving versterken en reflectie aanscherpen op verleden, heden en toekomst van Vlaanderen en de Vlaamse Gemeenschap. Vanuit dat opzet brengt Vlaanderen Feest! voor het Feest van de Vlaamse Gemeenschap elk jaar een 11-daagse op gang in samenspel met het brede Vlaamse middenveld en gestoffeerd met eigentijdse activiteiten die het brede publiek betrekken bij de viering van de Vlaamse feestdag.

de aanloop

In 1992 lanceerde de toenmalige Vlaamse regering het tienjarenproject "Vlaanderen-Europa 2002". Het jaar 2002 werd als bekroning voor het project vooropgesteld omdat het kon beschouwd worden als een Vlaams én een Europees scharnierjaar: niet alleen de 700ste verjaardag van de Slag der Gulden Sporen waarnaar de Vlaamse feestdag verwijst, maar ook het  jaar waarin de definitieve en volledige invoering van de euro de Europese integratie in een nieuwe stroomversnelling zou brengen. Het was evenwel vlug duidelijk dat dit project naast beleidsopties ook vroeg om maatschappelijke actie die de Vlaamse samenleving zou mobiliseren.

De toenmalige Vlaamse Culturele Koepel is in de eerste helft van de jaren 90 die uitdaging aangegaan met een 'bewegingproject Vlaanderen-Europa 2002' dat in de steigers gezet werd in samenwerking met het kabinet van de toenmalige Vlaamse minister-president Van den Brande. De Vlaamse Culturele Koepel (VCK) was de pluralistische koepel binnen de 8 erkende sociaal-culturele koepelorganisaties en bundelde meer dan 50 pluralistische Vlaamse cultuurorganisaties waaronder de Gezinsbond, VTB-VAB, Vlamingen in de Wereld, de Vlaamse Volksbeweging, het Algemeen Nederlands Zangverbond en vele andere.

Het bewegingsproject Vlaanderen Europa 2002 had als ambitie om vanuit het brede Vlaamse middenveld een ruime waaier van Vlaams-internationale activiteiten tot stand te brengen die in 2002 een bekroning zouden krijgen in een Vlaams-internationaal evenementenjaar. Daarvoor werd een bundeling binnen 7 pijlers geconcipieerd: tentoonstellingen van 7 eeuwen Vlaamse kunst, festivals van Europese culturen, topsport én amateursport als middel voor internationale contacten en voor uitstraling van Vlaanderen, gemeentelijke initiatieven, congressen en bedrijfsevenementen, partnerprojecten met andere Europese en internationale uitwisselings- plus ontmoetingsprojecten door het Vlaamse middenveld.

start binnen het project Vlaanderen-Europa 2002

Binnen het kader van dat bewegingsproject startte de Vlaamse Culturele Koepel in 1994 ook met een jaarlijkse campagne om de beleving van de Vlaamse feestdag te activeren en te actualiseren onder het label 11-daagse Vlaanderen-Europa. De bedoeling was om de zowat 50 nog bestaande Guldensporenvieringen uit te breiden met eigentijdse activiteiten over heel Vlaanderen die meer Vlamingen zouden betrekken bij een breed Feest van de Vlaamse Gemeenschap tussen 1 en 11 juli.

1994 werd voor het 11-daagseproject nog een jaar van vooral aftasten. De aandacht spitste zich in dat jaar toe op pilootprojecten in een 20-tal nieuwe' gemeenten en steden. De tweede editie van de 11-daagse in 1995 kende echter al een forse groei met initiatieven in een 100-tal gemeenten en steden. Om de expansie op te vangen werd eind 1995 vanuit de VCK een afzonderlijke vzw opgericht: de vzw 11-daagse Vlaanderen-Europa. De nieuwe vereniging ging zich prioritair inzetten "voor een open Vlaamse identiteitsbeleving, die Vlaams zelfbewustzijn koppelt aan internationale oriëntatie en positieve interactie met andere culturen..." Heel in het bijzonder stelde de nieuwe vzw zich ook tot taak een werking te ontwikkelen "om de beleving van de Vlaamse Feestdag binnen de Vlaamse Gemeenschap te activeren, te verbreden en te actualiseren". Vanaf dan ontplooide de VCK ontplooide haar werking als steunpunt voor zowel de 11-daagse als voor het bredere bewegingsproject "Vlaanderen-Europa 2002" in samenwerking met de vzw 11-daagse Vlaanderen-Europa. 

expansie op weg naar 2002

In de tweede helft van de jaren '90 groeide de 11-daagse gestaag verder. Dank zij een jaarlijkse subsidie van de Vlaamse regering konden evenementen die deelnamen aan de 11-daagse ondersteund worden met een participatie in organisatiekosten. In 1999 waren er al meer dan 150 steden en gemeenten met initiatieven die voldeden aan de criteria om een tussenkomst in hun kosten te ontvangen.

Globaal omvatte de 11-daagse in die jaren '90 drie componenten:

• lokale initiatieven onder auspiciën van de gemeentelijke of stedelijke overheid die meestal gerealiseerd werden binnen  gemeentelijke comités waarin vertegenwoordigers van lokale organisaties met verschillende achtergrond en gemeentelijke diensten samenwerkten
• diverse muziekfestivals die in de periode rond 11 juli Nederlandstalige en andere Europese artiesten programmeerden die optraden in hun eigen taal of Vlaamse en Europese instrumentale muziek uitvoerden
• een opening en sluiting van de 11-daagse, met onder andere de uitreiking van de Ankerprijs als economische proloog en een jaarlijkse slotmanifestatie als apotheose van de 11-daagse in Brugge.

moeilijke overgangsjaren

In 1999 trad een nieuwe Vlaamse regering aan. De nieuwe minister-president Patrick Dewael maakte in 2000, na een aantal maanden van onzekerheid, bekend dat hij met zijn regering het project Vlaanderen-Europa 2002 van de vorige regering niet zou verder zetten maar met "Kleurrijk Vlaanderen" een nieuw Vlaams actieprogramma op gang zou brengen.  De nieuwe regering nam zich wel voor om waardevolle onderdelen uit het project Vlaanderen-Europa 2002 eventueel te integreren in het nieuwe actieprogramma.

De 11-daagse ter gelegenheid van 11 juli werd uiteindelijk behouden als afzonderlijk project. Door de afschaffing van het koepeldecreet en de afbouw van (de subsidie aan) de sociaal-culturele koepelorganisaties werd de werking van de Vlaamse Culturele Koepel evenwel noodgedwongen stopgezet. De afzonderlijke subsidies uit de jaren '90 naar diverse instanties met activiteiten in het kader van de 11-daagse, werden vanaf 2001 afgeschaft en vervangen door één globale subsidie aan de vzw 11-daagse Vlaanderen-Europa die haar naam voor dagelijks gebruik afkortte tot vzw Vlaanderen-Europa.

nieuwe dynamiek onder het label Vlaanderen Feest!

In het jubileumjaar 2002 werd de 11-daagse uiteindelijk de kern van het nieuwe project "Vlaanderen Feest!" dat de 11-daagse verruimde van dorps- en stadsfestiviteiten naar ook initiatieven in straten, buurten en wijken. Tegelijkertijd bleven de klassieke  guldensporenvieringen een plaats behouden binnen de campagne. De Vlaamse regering onder leiding van minister-president Dewael tilde de subsidie voor de realisatie van de 11-daagse binnen het aangepaste Vlaanderen Feest! concept  boven het miljoen euro.

In 2004 kwam er een nieuwe Vlaamse regering met Yves Leterme als minister-president. Zij continueerde Vlaanderen Feest! maar de campagne ontsnapte niet aan globale besparingsmaatregelen die door de nieuwe bewindsploeg doorgevoerd werden. De jaarlijkse overheidssteun voor realisatie van Vlaanderen Feest! werd daardoor vanaf 2005 met ongeveer een kwart teruggeschroefd. De vzw Vlaanderen-Europa slaagde er evenwel in om deze vermindering op te vangen door vooral algemene werkingsmidddelen af te slanken zodat de gevolgen voor de vele honderden lokale organisatiepartners binnen de campagne tot een minimum beperkt bleven.

Sinds de start midden de jaren '90 heeft de 11-daagse ter gelegenheid van 11 juli een breed draagvlak uitgebouwd met ettelijke honderden lokale organisatiepartners overal in Vlaanderen en in Brussel.

Meer dan 200 lokale besturen selecteren elk jaar een of meer evenementen en ontwikkelen die, samen met de betrokken organisatoren, als het gemeentelijk of stedelijk festiviteitenprogramma voor Vlaanderen Feest! ter gelegenheid van 11 juli. Zij hebben onmiskenbaar de notie van de klassieke 11-julivieringen verruimd qua programma-invulling en publieksbereik.

Sinds 2002 flankeren gangmakers van buurtfeesten plus plaatselijke verenigingen deze geselecteerde festiviteitenprogramma's jaarlijks nog gedurende 11 dagen met ruim 1100 andere lokale initiatieven van straat tot stad onder het label van Vlaanderen Feest! Daardoor komen ter gelegenheid van de Vlaamse feestdag ook in straten en wijken een heleboel initiatieven tot stand die mensen bij elkaar brengen en sociaal contact aanscherpen, naast de gemeentelijke festiviteitenprogramma's die vooral concerten, voorstellingen en optredens bieden.

een 'feestival' van Vlaams gemeenschapsleven

Op die manier waaiert Vlaanderen Feest! ter gelegenheid van 11 juli elk jaar met een of meer activiteiten uit over meer dan 90% van alle gemeenten en steden in Vlaanderen. Alle lokale  organisatiepartners samen betrekken door hun initiatieven en evenementen jaar in jaar uit meer dan 400.000 mensen dichter bij de Vlaamse feestdag-gedachte.

Dank zij de steun van de Vlaamse overheid kan Vlaanderen Feest! de samenwerking met de lokale organisatiepartners voor elke editie van de campagne honoreren met een mooie tussenkomst in geïnvesteerde realisatiekosten onder de vorm van meer dan 3.000 feestcheques van 200 euro.

Zo maakt Vlaanderen Feest! van de periode rond de feestdag van de Vlaamse Gemeenschap telkens weer een 'feestival' van positief gemeenschapsleven. Daarbinnen hebben creativiteit uit Vlaanderen in het algemeen en optredens van artiesten die zingen in het Nederlands duidelijk een ereplaats ingenomen. Tegelijk gaat ook heel wat aandacht naar het samen-leven in Vlaanderen en als Vlamingen gisteren, vandaag en morgen.

Vlaanderen Feest! gaat ook de komende jaren op de ingeslagen weg voort om van het feest van de Vlaamse Gemeenschap een echt gemeenschapsfeest voor en door de 6 miljoen Vlamingen te maken.